آموزش و نکات جامع ویراستاری بخش سوم

کافه نویسندگانکافه نویسندگان
226 بازدید
آموزش و نکات جامع ویراستاری

آموزش و نکات جامع ویراستاری برای تبدیل شدن به یک ویراستار و یک نویسنده حرفه ای

چگونه به ویراستار، نویسنده و ناظر حرفه ای رمان تبدیل شویم


چگونه به نویسنده ای حرفه ای رمان تبدیل شویم.

یکی از دلایل جذاب تر شدن رمان ها برای خوانندگان، رعایت نکات نگارشی و ویراستاری است

بسیار دیده ایم که رمانی دارای قلم قوی و حرفه ای است اما به دلیل رعایت نکردن نکات ویراستاری برای خواننده جذاب نیست و او را دلسرد میکند

در این بخش از سایت برای شما عزیزان آموزش جامع ویراستاری (مبتدی) را گرد آوری کرده ایم

در این بخش مروری هم بر دو بخش قبلی داریم 


معرفی -​

به طور کلی، مقولة «ویرایش» و ویراستاری یک متن، چه ترجمه و چه نگارش، شامل سه نوع می‌شود؛

1) ویرایش زبانی:

در این نوع ویرایش کاری با علائم نگارشی و محتوای متن نداریم؛ صرفاً از نظر ساختار زبان فارسی آن را بررسی کرده و ایرادات ادبی را رفع می‌کنیم. احتیاجی نیست که حتما از نظر علمی به محتوای متن مسلط باشیم و در این ویرایش ابداً دستی در کار متن نمی‌بریم؛ به ویژه که بایستی مواظب باشیم تا ویرایش ادبی و املایی ما متن را دچار تزلزل نکند و به نوعی مفهوم کلی متن از بین نرود؛ چراکه گه‌گاهی با کم و زیاد کردن یکی-دو کلمه، یا حتی حرف ربط و افعال ساده، معنای جمله دگرگون می‌شود.

2) ویرایش علمی:

در این نوع ویرایش، متن مورد نظر را به لحاظ محتوایی و علمی بررسی کرده و اصلاح می‌کنیم. احتیاجی نیست متن مورد نظر حتماً کتاب یا مقاله‌ای علمی باشد؛ اگر محتوی با عقل جور نباشد، باید ویرایش شود. گاهی شما در حال ویراستاری یک کتاب ترجمه‌شده هستید، پس باید به زبان مبداء هم تسلط داشته و متن را از نظر هماهنگی با کتاب منبع بررسی کنید. بیشتر از محتوای متن، ویراستار حق دخل و تصرف در کتاب را ندارد.

3) ویرایش فنی:

در این شیوه، متن مورد نظر به لحاظ ظاهری توسط ویراستار اصلاح می‌شود؛ پاراگراف‌بندی، اعمال علائم نگارشی، رفع ایرادات نگارشی، و مرتب کردن ظاهری کلمات و جایگزین یافتن برای جملات مردود، از وظایف و اختیارات ویراستار فنی می‌باشد.

بر اساس شیوه‌نامة نگارش در وب، ویراستاری -برای رمان، دلنوشته، داستان کوتاه و …- تنها در نوع سوم و به لحاظ فنی انجام می‌شود و اصلاح باقی موارد به عهدة نویسنده است.


نیم‌فاصله‌ها

نیم‌فاصله چیست؟​

در صفحه کلید (کیبورد) برای ایجاد نیم‌فاصله میان کلمات، بایستی ctrl+shift+2 را بگیرند که نیم‌فاصله ایجاد شود.

کاربرد؟​

برخی کلمات به لحاظ ظاهری دو کلمه هستند و اگر فاصلة میان آن دو را قطع کنیم، متن نامرتب و پراکنده می‌شود. اگر یک فاصله (Space) میان دو بخش کلمه قرار دهیم هم ممکن است دو کلمة سوا به نظر بیایند و در پاراگراف‌بندی بخشی از کلمه سطر قبلی جا بماند که در این حالت درصد خطای مخاطب هنگام خواندن بسیار بالا می‌رود.

استفاده و به‌کارگیری نیم‌فاصله بیشترین حجم کاری ویراستار فنی را تشکیل می‌دهد.

نیم‌فاصله شامل چه مواردی می‌شود؟​

1) تمام افعالی که با «می» و «نمی» شروع می‌شوند؛

صحیح: می‌دانم ، نمی‌دانم

غلط: می دانم ، نمی دانم

غلط: میدانم ، نمیدانم

+ استثنائاً برای چهار فعل «میزد» و «میشه / میشد» و «میگه» و «میره»، میان دو بخش فعل نیم‌فاصله و فاصله‌ای قرار نمی‌گیرد و پیوسته نوشته می‌شوند.

2) تمام کلماتی که با استفاده از علامت جمع «ها» جمع بسته می‌شوند؛

صحیح: گل‌ها ، چشمه‌ها

غلط: گل ها ، چشمه ها

غلط: گلها ، چشمهها

3) وجود «یای نکره» یا «ای» (مخفف یک)؛

صحیح: جاذبه‌ی زمین ، خانه‌ای بزرگ

غلط: جاذبه ی زمین ، خانه ای بزرگ

غلط: جاذبهی زمین ، خانهای بزرگ


سجاوندی -​

علائم نگارشی بدون فاصله‌ای از واژه‌ی قبلی و با یک فاصله نسبت به واژة بعدی می‌آیند؛

صحیح: زیبا، به تو گفته بودم وقتی راه می‌روی، شبیه فرشته‌های بی‌بال می‌شوی؟ آخر شنیده‌ام…

غلط: زیبا ، به تو گفته بودم وقتی راه می‌روی ،شبیه فرشته‌های بی‌بال می‌شوی؟آخر شنیده‌ام …

1. نقطه «.»​

در پایان جملات خبری ساده قرار می‌گیرد. مثال؛

صحیح: خوشم اومد.

غلط: اسمت چیه. (جمله پرسشی‌ست.)

2) ویرگول / کاما «،»​

-نشان درنگی کوتاه

مثال: رگ خشک بودن من، از رگ تو خون گرفته.

-برای جدا کردنِ گروه‌های اسمی

مثال: کارتن، خوابِ باران می‌دید / شعر رئوف دلفی

-جدا کردن منادا

مثال: یاورِ همیشه مومن، تو برو سفر سلامت.

جدا کردنِ جملات پایه و پیرو

جمله‌ی پیرو جمله‌ای‌ست که با فعل خودش به لحاظ مفهومی به پایان نمی‌رسد و نیازمند فعل دیگری‌ست. جملات پایه بالعکس. جملات پیرو قسمتی از جملات پایه هستند؛

مثال: اگر باران ببارد، دلم زنده می‌شود.

3) نقطه‌ویرگول (؛)​

آنچه در کودکی یادمان دادند، این بود که ویرگول برای مکث کوتاه و نقطه ویرگول برای مکث طولانی به کار می‌رود؛ امّا خیر. کاربرد هر سه علامت نقطه، ویرگول و و نقطه‌ویرگول برای «درنگ کردن» است و تنها جایگاه آن‌ها تفاوت می‌کند. نقطه‌ویرگول برای قرار گرفتن میان جملات مستقلی که از نظر معنایی مرتبط‌اند، به کار می‌رود.

صحیح: او را نمی‌دانم دنیایش بزرگ است یا کوچک؛ اما می‌دانم بسیار مبادی آداب است.

غلط: بابت حرف‌هایی که زدم؛ یه عذرخواهی بدهکارم.

4) دونقطه ( : )

می‌تواند پیش از نقلِ قول قرار ‌گیرد، می‌تواند نشانه‌ی توضیحی باشد که در ادامه خواهد آمد. غالباً شامل مثال اول می‌شود.

مثال: لیلا می‌گوید: «چشم‌ها مهم‌ترند.»

5) پرانتز ()

برای توضیح اضافی، سخن نگارنده و یا نوشتن هم‌معنیِ کلمه‌ی قبلی قرار می‌گیرد. پرانتز باز نسبت به کلمه‌ی بعدی (کلمه‌ی درون پرانتز) بلافاصله نگاشته می‌شود و پرانتز بسته بسته نسبت به کلمه‌ی قبلی.

مثال: شبیه تلخیِ نجومی (ستارگانی) که سقوط می‌کنند.

6) گیومه «»

گیومه علامت نقل قول است و پس از دو نقطه، برای جداسازی دیالوگ و مونولوگ، به جهت نظم متن قرار می‌گیرد. کاربردهای دیگری مانند تأکید بر واژه‌ یا عبارتی و نام بردن از مکان یا نام شخصی هم دارد. شیوه‌ی قرار گرفتن آن‌ها همانند پرانتز است.

مثال: لیلا می‌گوید: «چشم‌ها مهم‌ترند.»​

7) سه نقطه (…)

به عنوان مکث، تردید و ناتمام ماندن دیالوگ‌ها به کار می‌رود. در مونولوگ به منظور ناتمام ماندن جمله و نشانه‌ی «غیره» قرار می‌گیرد. این علامت، فقط «سه نقطه» است! نه چهار نقطه و پنج نقطه!

صحیح: شبیهِ تلخِ آرزوهایی که… چرا رفت؟ (ناتمام)

صحیح: معلمان، دانش‌آموزان، مدیران مدارس و… (علامت غیره)

غلط: گفته بودم که بیاید…

غلط: من….. خواستم بهتون بگم …. ببخشید!

8) تعجّب (!)

در انتهای جملات عاطفی، تعجب‌برانگیز و شگفت‌آور قرار می‌گیرد. به لحاظ جلب توجه کردن هم کارایی دارد.

صحیح: چه گل قشنگی!

غلط: رنگ مشکی را دوست ندارم! (جمله، ساده‌ی خبری‌ست.)

9) پرسش (؟)

نماد پرسش است و در انتهای جملات سؤالی قرار می‌گیرد.

مثال: کو دل لیلاچه‌ای که جنون بخرد؟

– جدانویسی –

پیش‌تر برخی واژگان بدون فاصله نوشته می‌شدند، امّا بر اساس شیوه‌ی جدید، با نیم‌فاصله به کار گرفته می‌شوند؛ به موارد زیر توجّه کنید:

1) «به» جدا نوشته می‌شود.

مثال: به صورتِ، به طرفِ، به این و …

2) «هم» با نیم‌فاصله نوشته می‌شود.

مثال: هم‌چنین، هم‌دیگر، هم‌نگاه و …

واژگانی چون «همراه» و «همایش» که خود به تنهایی یک واژه حساب می‌شوند، استثناء هستند.

3) «تر» و «ترین» با نیم‌فاصله نوشته می‌شوند.

مثال: باشکوه‌تر، زشت‌ترین، شاعرانه‌ترین و …

استثناء: بهتر، بیشتر، مهتر، کمتر

4) «چه» با نیم‎فاصله نوشته می‌شود.

مثال: آن‌چه، اون‌چه، چنان‌چه و …

5) «هیچ» با نیم‌فاصله نوشته می‌شود.

مثال: هیچ‌یک، هیچ‌وقت، هیچ‌کس و …

6) «همین» و «همان» جدا نوشته می‌شوند.

مثال: همین جا، همان دختر، همان لباس و …

7) «این» و «آن» با نیم‌فاصله نوشته می‌شوند.

مثال: این‌که، آن‌که، این‌قدر، آن‌قدر و …

8) «های جمع» با نیم‌فاصله نوشته می‌شود.

مثال: دشت‌ها، کوه‌ها، باغ‌ها و …

استثناء: «ها»ی تأکید فاصله می‌خورد.

مثال: سهیل دست به آتیش نزنی ها!

«نکته: آموزش ویرایش به طور جامع به پایان رسید. از این مطلب به بعد، نکات کُلی ویرایشی و درست‌نویسی قرار خواهند گرفت؛ پس خواندنشان برای نویسندگان و ناظران بدون لطف نخواهد بود. با تشکر از همراهی شما.


مطالب مرتبط:


انجمن رمان نویسی  کافه نویسندگان مرجع اصلی تایپ رمان

دسته بندی آموزش ها
اشتراک گذاری
من رویای عشقی را در سر دارم که در آن اشتیاقی دو جانبه برای جست و جوی حقیقتی برتر میان دو تن پدید آید شاید نباید آن را عشق نامید. شاید نام حقیقی آن دوستی است.(وقتی نیچه گریست اثر آروین یالوم)

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

20+ محصولات
2+ سفارشات تکمیل شده
116+ کاربران
273+ مطالب وبلاگ

نماد ها

سبد خرید
No products in the cart.
ورود به سایت